ΕΤΟΙΜΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΤΣΑΝΤΑ
Το 2ο άρθρο της σειράς, αφορά στην επιστροφή στο σχολείο. Δεν πρόκειται μόνο για την προετοιμασία της τσάντας και την αλλαγή ωραρίου. Πρόκειται για μια σημαντική μετάβαση για το παιδί, που χρειάζεται χρόνο, ασφάλεια και
σωστή καθοδήγηση. Πώς μπορούμε λοιπόν να βοηθήσουμε το παιδί να ξεκινήσει τη νέα σχολική χρονιά με περισσότερη αυτοπεποίθηση και λιγότερη πίεση;
Το άρθρο υπογράφει η Μπέττυ Κ. Μενούνου, Ψυχολόγος ΜΑ
ΕΤΟΙΜΗ Η ΣΧΟΛΙΚΗ ΤΣΑΝΤΑ….ΕΤΟΙΜΟ ΤΟ ΠΑΙΔΙ;;;
Τα σχολεία ανοίγουν… και μαζί τους ανοίγει ένα νέο κεφάλαιο!
Πώς να προετοιμάσουμε το παιδί για την επιστροφή στο σχολείο — Τι να
ΚΑΝΟΥΜΕ και τι να ΑΠΟΦΕΥΓΟΥΜΕ
Η επιστροφή στο σχολείο δεν είναι απλώς μια αλλαγή στο καθημερινό πρόγραμμα. Για ένα παιδί σημαίνει μετάβαση από την ανεμελιά του καλοκαιριού σε ένα περιβάλλον με συγκεκριμένες απαιτήσεις, δομή, κανόνες, ρυθμούς, κοινωνικές αλληλεπιδράσεις και προσδοκίες. Η προετοιμασία δεν χρειάζεται να γίνει ούτε βιαστικά ούτε μέσα από πίεση, μέσω υποδείξεων και κηρύγματος «Πρέπει να είσαι έτοιμος για το σχολείο» «Να είσαι καλό παιδί με τους συμμαθητές και τους δασκάλους» κοκ.
Η σταδιακή προσαρμογή, η αίσθηση της ασφάλειας, η προβλεψιμότητα και η εμπιστοσύνη, είναι οι βασικοί παράγοντες που συμβάλλουν στην επίτευξη μιας επιτυχημένης προσαρμογής.
!!! Η έρευνα δείχνει ότι η σχολική ετοιμότητα είναι πολυδιάστατη και περιλαμβάνει όχι μόνο γνωστικές και ακαδημαϊκές δεξιότητες, αλλά και κοινωνικοσυναισθηματική ανάπτυξη, αυτορρύθμιση, αυτοεξυπηρέτηση και
ικανότητα προσαρμογής στις απαιτήσεις του σχολικού περιβάλλοντος (Jun et al., 2025).
☑ ΤΙ ΝΑ ΚΑΝΟΥΜΕ
1. Σταδιακή έναρξη της ρουτίνας
Ξεκινάμε λίγες ημέρες νωρίτερα και μετακινούμε σταδιακά την ώρα του ύπνου και του πρωινού ξυπνήματος. Δεν χρειάζεται από την πρώτη μέρα να απαιτήσουμε από το παιδί να κοιμάται και να ξυπνά ακριβώς στις ώρες του
σχολείου.
Σημαντικό: Η επαρκής και σταθερή διάρκεια ύπνου συνδέεται με καλύτερη συγκέντρωση, σχολική λειτουργικότητα και γενικότερη ευεξία. Γονείς να θυμάστε πως η Αμερικανική Ακαδημία Παιδιατρικής επισημαίνει ότι η έλλειψη ύπνου μπορεί να επηρεάσει την προσοχή, την ακαδημαϊκή επίδοση και την καθημερινή λειτουργικότητα του μαθητή.
2. Μιλάμε για το σχολείο χωρίς να δημιουργούμε άγχος
Συζητάμε με το παιδί και το βοηθάμε να εξωτερικεύσει τις σκέψεις και τα συναισθήματά του.
Ιδιαίτερα βοηθητικές ερωτήσεις είναι:
– «Υπάρχει κάτι που σε αγχώνει;»
– «Τι θα σε βοηθούσε αν δυσκολευτείς;»
ΠΡΟΣΟΧΗ! Ακούμε την απάντηση χωρίς να σπεύδουμε να τη διορθώσουμε.
Η μετάβαση στο σχολείο μπορεί να προκαλεί στα παιδιά ενθουσιασμό αλλά
και ανησυχία. Συστηματική ανασκόπηση της βιβλιογραφίας δείχνει ότι τα
συναισθήματα των γονέων και των παιδιών αποτελούν σημαντικό κομμάτι της
διαδικασίας μετάβασης.
3. Ενισχύουμε την αυτονομία
Δίνουμε στο παιδί ευκαιρίες να εξασκήσει καθημερινές δεξιότητες, πριν ανοίξουν τα σχολεία.
Το ενθαρρύνουμε:
✔ να ντύνεται όσο μπορεί μόνο του
✔ να οργανώνει την τσάντα του, πριν πάει στις κούνιες /παιδότοπο [μπουκάλι με νερό, σνακ, χαρτομάντηλα κοκ]
✔ να τακτοποιεί τα πράγματά του
✔ να πηγαίνει στην τουαλέτα αυτόνομα, ανάλογα με την ηλικία
✔ να ζητά βοήθεια όταν τη χρειάζεται.
Δεν μας ενδιαφέρει να τα κάνει όλα τέλεια! Μας ενδιαφέρει να νιώθει
αυτόνομο! Να πει μέσα του «Μπορώ να τα καταφέρω!»
Η αυτονομία και οι δεξιότητες αυτοφροντίδας αποτελούν σημαντικές διαστάσεις της σχολικής ετοιμότητας (‼Θα ακολουθήσει σχετικό άρθρο στη σελίδα μας μελλοντικά). Η πρόσφατη μετα-ανάλυση για τον ρόλο των γονέων
στη σχολική ετοιμότητα υπογραμμίζει τη σημασία τόσο των καθημερινών δεξιοτήτων όσο και της κοινωνικοσυναισθηματικής ανάπτυξης.
4. Κάνουμε «πρόβα» χωρίς να κάνουμε μάθημα
Λέγοντας «πρόβα» εννοούμε την οργάνωση ενός μικρού παιχνιδιού ρόλων, αντί του κηρύγματος. Στα παιδιά αρέσει πολύ το παιχνίδι ρόλων. Λέμε στο παιδί:
«Εσύ θα είσαι ο μαθητής κι εγώ η δασκάλα.»
ή:
«Έλα να δούμε τι θα κάνουμε όταν φτάσουμε στο σχολείο.»
Μέσα από το παιχνίδι ρόλων, δίνεται η δυνατότητα στο παιδί να επεξεργαστεί καταστάσεις που ίσως το αγχώνουν και να αποκτήσει μεγαλύτερη αίσθηση προβλεψιμότητας.
5. Διαβάζουμε μαζί
Μια από τις πιο σημαντικές μορφές της γονεϊκής συμμετοχής στη σχολική ετοιμότητα, αποτελεί το κοινό διάβασμα και το υποστηρικτικό περιβάλλον μάθησης στο σπίτι. Γονείς και παιδί μπορούν να διαβάσουν μαζί ένα βιβλίο
για την πρώτη μέρα στο σχολείο. Αυτό θα αποτελέσει την αφορμή για συζήτηση. Μια ερώτηση τύπου: «Εσύ πώς θα ένιωθες αν ήσουν στη θέση του ήρωα;» , να είστε σίγουροι ότι θα δώσει χώρο για συζήτηση και για έκφραση
συναισθημάτων. Το παράπλευρο όφελος για τους γονείς είναι ότι θα καταλάβουν τι κρύβεται πίσω από το ‘’δε θέλω’’, ‘’δε μου αρέσει το σχολείο’’ και θα έχουν τη δυνατότητα να προσεγγίσουν το παιδί τους με έναν διαφορετικό, ίσως και πιο ουσιαστικό, τρόπο.
☒ ΤΙ ΝΑ ΑΠΟΦΕΥΓΟΥΜΕ
❌ Κατηγορηματικές ή απόλυτες δηλώσεις: «Πρέπει να είσαι έτοιμος!»
Η φράση αυτή μπορεί να μετατρέψει την έναρξη του σχολείου σε δοκιμασία.
Στη θέση αυτών, οι δηλώσεις που αναδεικνύουν την ενότητα, το ‘’μαζί’’ είναι αυτές που οδηγούν στο επιθυμητό αποτέλεσμα: «Θα το μάθουμε μαζί.»
❌ Απειλές: Μην τρομάζουμε το παιδί για να «συμμορφωθεί»
«Τώρα που θα πας σχολείο, θα δεις…» ή «Η δασκάλα σου δεν θα τα ανέχεται αυτά.»
Αυτές οι φράσεις το λιγότερο που μπορεί να δημιουργήσουν είναι αρνητικές προσδοκίες για το σχολικό περιβάλλον.
Το σχολείο χρειάζεται να παρουσιάζεται ως νέο πλαίσιο μάθησης και σχέσεων, όχι ως τιμωρία.
❌ Συγκρίσεις:
«Ο Γιάννης ξέρει ήδη να διαβάζει.»
«Η αδερφή σου στην ηλικία σου τα έκανε όλα μόνη της.»
Κάθε παιδί έχει διαφορετικό αναπτυξιακό ρυθμό. Η σχολική ετοιμότητα δεν είναι ένας διακόπτης που είναι απλώς «ON» ή «OFF». Είναι ένα σύνολο δεξιοτήτων που αναπτύσσονται σταδιακά.
❌ ΟΧΙ εντατικό ‘’φροντιστήριο’’
Μην μετατρέψουμε τις τελευταίες ημέρες των διακοπών σε «εντατικό φροντιστήριο», βομβαρδίζοντας το παιδί με φωτοτυπίες, ασκήσεις κοκ ώστε να τα μάθει όλα πριν από το σχολείο.
Αντίθετα αυτό που βοηθά είναι:
√ το διάβασμα παραμυθιών
√ το παιχνίδι
√ δημιουργικές δραστηριότητες
√ η συζήτηση
√ οι κοινωνικές αλληλεπιδράσεις
√ η κίνηση
√ ο επαρκής ύπνος.
❌ Ακύρωση του συναισθήματος του παιδιού
Όταν λέει «Δεν θέλω να πάω σχολείο !» δεν υπάρχει κανένας λόγος να πάμε στην παθητική επίθεση λέγοντας «Μα γιατί; Θα περνάς τέλεια! Δεν έχεις δίκιο!» Αυτό όμως που μπορούμε να πούμε είναι: «Καταλαβαίνω πως δεν
θέλεις να τελειώσουν οι διακοπές. Είναι δύσκολο να αφήνουμε κάτι που μας αρέσει και να ξεκινάμε κάτι διαφορετικό. Θες να μου πεις τι σε δυσκολεύει περισσότερο;»
Άρα, αρχικά αναγνωρίζουμε το συναίσθημα και μετά βοηθάμε το παιδί να βρει
τρόπους διαχείρισής του.
Και κάτι πολύ σημαντικό για τους γονείς…
Η προετοιμασία του παιδιού ξεκινά σε μεγάλο βαθμό από το μήνυμα που παίρνει από εμάς.
Αν ο γονέας μεταφέρει έντονο άγχος, φόβο ή υπερβολική ανησυχία, το παιδί μπορεί να αντιληφθεί το σχολείο ως απειλή.
Αντίθετα, ένα μήνυμα όπως:
«Μπορεί να είναι λίγο δύσκολο στην αρχή, αλλά θα προσαρμοστείς. Κι εγώ θα είμαι εδώ να σε βοηθήσω.»
μεταφέρει ταυτόχρονα ρεαλισμό και ασφάλεια.
Η μετάβαση στο σχολείο είναι μια διαδικασία που αφορά ολόκληρη την οικογένεια και όχι μόνο το παιδί. Η σύγχρονη βιβλιογραφία τονίζει τη σημασία της συνεργασίας γονέων και σχολείου και της υποστήριξης του παιδιού σε πολλαπλά επίπεδα.
‼Το ζητούμενο δεν είναι ένα παιδί που απλά «δεν φοβάται». Είναι ένα παιδί που, ακόμα κι αν φοβάται λίγο ή αγχώνεται, θα νιώθει την άνεση :
Να μπορεί να ζητήσει βοήθεια!
Να μπορεί να κάνει λάθος!
Να μπορεί να προσπαθήσει ξανά! και
Να μπορεί να τα καταφέρει!
Γιατί η καλύτερη προετοιμασία για το σχολείο δεν είναι να μάθουμε στο παιδί όλες τις απαντήσεις.
Είναι να του δώσουμε την ασφάλεια να πει:
«Δεν ξέρω ακόμα… αλλά μπορώ να μάθω.»
Βιβλιογραφία
– Jun, J., Meissel, K., Cooper, M., & Rudd, G. (2025). A systematic review:
Parental perspective on school readiness during the pre- and post-transition
periods. International Journal of Educational Research Open, 9, 100486.
– Józsa, K., & Oo, T. Z. (2026). Systematic review and meta-analysis of
parental roles in early childhood school readiness. Journal of New
Approaches in Educational Research, 15, 6.
– Morawska, A., Mitchell, A. E., Etel, E., et al. (2024/2026). A Systematic
Review of Parents’ Experiences during their Child’s Transition to School. Early
Childhood Education Journal, 54, 1–12.
– American Academy of Pediatrics. (2026). Back to school: How sleep
supports success in the classroom and beyond. AAP News.
ΚΕΘ ΨΥΧΟΓΡΑΦΕΙΝ:
Μπέττυ Κ. Μενούνου
Ψυχολόγος, MΑ
(Ημερομηνία συγγραφής: 29/08/2026)
